Mimo coraz większego znaczenia elektronicznego rozliczania transakcji z roku na rok zwiększa się o 4-7 proc. wolumen gotówki na rynku. Obsługę jej obiegu bank może prowadzić samodzielnie lub zlecić zewnętrznej firmie.

Standardy światowe, związane z outsourcingiem, czyli zlecaniem części działań zewnętrznym firmom, stają się coraz bardziej popularne na rynku polskim. Podstawą sukcesu tej strategii jest współpraca i partnerstwo. Zachodzi tu efekt synergii - dzięki podjętej współpracy outsourcing przynosi większe korzyści obu zaangażowanym stronom kontraktu. Polskie banki i przedsiębiorcy stają się coraz bardziej otwarci na innowacyjne pomysły. Dziś wielu szefów ma świadomość, że takie zarządzanie może przynieść wymierne efekty. Z całą pewnością tendencja do wydzielania różnych działań na zewnątrz będzie się nasilała i stanie się coraz bardziej widoczna w polskiej gospodarce. Proces ten dotyczy już teraz nie tylko usług ochrony, sprzątania, ale także obszarów o wiele bardziej skomplikowanych, jak systemy informatyczne czy cash processing.

Nie tylko liczenie i sortowanie

Usługi cash processingu to procesy: liczenia, sortowania, przechowywania wartości oraz procesy związane z kreowaniem statystyk i raportów z przeprowadzonych operacji, a także kompleksowa obsługa i zarządzanie stanami gotówkowymi samoobsługowych urządzeń kasjerskich. Cechują się one dużym stopniem zaawansowania technologicznego oraz wysokimi nakładami finansowymi. Ich największymi odbiorcami są instytucje bankowe oraz sieci handlowe, ale pojawiły się nowe podmioty cechujące się dużym przepływem gotówki, np. stacje benzynowe, kasyna czy urzędy pocztowe.

Banki coraz chętniej wydzielają tę część swojego biznesu na zewnątrz. Cash processing nie jest core-businessem dla bankowości, dlatego też pieniądz materialny trzeba traktować jako medium służące do prowadzenia działalności bankowej. W dzisiejszych warunkach, kiedy nieustannie rośnie konkurencja na rynku, a marże spadają, bank musi być przede wszystkim nastawiony na pomnażanie wyników i prowadzenie ekspansji, powinien położyć nacisk na sprzedaż. Dlatego też dla banku najważniejsze są oferowane przez niego produkty: kredyty, lokaty czy inwestowanie w papiery wartościowe.

Korzystanie z usług firmy zewnętrznej z jednej strony daje poczucie bezpieczeństwa biznesu, a z drugiej jest gwarancją sprawności jego prowadzenia. Firma taka jest w stanie lepiej dobrać nowoczesne rozwiązania technologiczne, które służyłyby podniesieniu sprawności obsługi gotówkowej. Jednym z podstawowych elementów jest posiadanie nowoczesnego, zaawansowanego technologicznie sprzętu, który umożliwia wychwycenie banknotów fałszywych i uszkodzonych, podział banknotów według stopnia zużycia i według celu przeznaczenia gotówki.

Duży potencjał

Niezwykle istotne jest też bezpieczeństwo operacyjne prowadzenia tego biznesu. Nie może być takiej sytuacji, że gdy przychodzi klient, w banku nie ma pieniędzy. Dlatego firma outsourcingowa musi mieć duży potencjał, by mieć uprawnienia do zajmowania się cash processingiem. Prawodawstwo polskie jest tak skonstruowane, że outsourcer musi dysponować odpowiednim kapitałem. Próg wejścia w tę usługę jest wysoki - trzeba mieć sieć lokalizacji ze skarbcami, śluzami, systemami technicznymi. Trzeba też posiadać pewną renomę i wielkość na rynku. Nie bez znaczenia jest znalezienie renomowanego ubezpieczyciela, który będzie w stanie zapewnić odpowiednią wysokość oraz warunki ubezpieczenia.

Prawo bankowe stwierdza, że bank może wydzielić ten obszar, jeżeli firma outsourcingowa spełnia ściśle określone wymogi. Musi ona wyrazić zgodę na kontrolę uprawnionych do tego organów (w tym m.in. nadzoru bankowego - GINB). Na ich wezwanie ma obowiązek udostępnić wszystkie pomieszczenia i procedury. Musi też posiadać plany awaryjne na wypadek zaistnienia sytuacji kryzysowej. Współpraca między firmą outsourcingową świadczącą usługi cash processingu a bankiem jest możliwa tylko wtedy, gdy usługobiorca 14 dni przed rozpoczęciem tej współpracy powiadomi Komisję Nadzoru Bankowego. Komisja ma prawo odnieść się do tej współpracy i jeśli nie wnosi żadnych zastrzeżeń, wówczas można rozpocząć kooperację. Jeżeli natomiast będzie miała jakiekolwiek zastrzeżenia do prowadzonej działalności, ma prawo wystosować pismo do banku, w którym nakazać może nawet zaprzestania współpracy z daną firmą, podając wymagalny termin końca współpracy. Reasumując, należy stwierdzić, że wykonywanie tych usług obwarowane jest wieloma mechanizmami zapewnienia bezpieczeństwa (rozporządzenia Narodowego Banku Polskiego czy Prawo bankowe), do których firmy świadczące usługi cash processingu muszą się stosować w celu zapewnienia bezpieczeństwa i płynności gotówki.

Doświadczenie czerpane z rynków Europy Zachodniej wskazuje, iż niezwykle istotne jest również to, aby firma outsourcingowa była w stanie zakupić i stosować systemy informatyczne dedykowane właśnie temu biznesowi. Systemy usprawniają pracę, zapewniają kontrolę i bezpieczeństwo procesu, pozwalają na optymalizację gotówki i co najbardziej istotne w tym biznesie - pozwalają na kontrolę gotówki na każdym poziomie jej obsługi. Dzięki temu w każdym momencie można sprawdzić, gdzie pieniądze znajdują się (w skarbcu, w sortowni, w bankomacie czy w konwoju), u jakich klientów i w jakich nominałach. Umożliwia to całkowitą kontrolę nad procesem on-line oraz sprawne zarządzanie gotówką.

Polska gospodarka od kilkunastu lat podlega intensywnym przemianom. Postępujący proces globalizacji, wysoka konkurencyjność na rynku dóbr i usług oraz silna presja związana z ograniczaniem kosztów mają znaczący wpływ na reorganizację procesów biznesowych również w bankach. Dlatego też można przypuszczać, że outsourcing usług cash processingu będzie coraz częściej stosowanym stylem zarządzania, który wspomaga omawiane procesy reorganizacji.

Gotówka nie wypadnie z obiegu

Obserwując rynek i media, gdzie mówi się coraz więcej o bankowości internetowej, o aukcjach elektronicznych, sklepach i kartach płatniczych można by przypuszczać, że pieniądz wirtualny wypiera pieniądz materialny. Tak jednak nie jest. Na podstawie statystyki Europejskiego Banku Centralnego można stwierdzić, że podaż pieniądza materialnego co roku wzrasta. Mogłoby się wydawać, że elementem, który sprzyja zmniejszeniu ilości gotówki na rynku, będzie ustanowienie jednej waluty w całej Europie. Mimo to rok po roku wolumen gotówki na rynku zwiększa się średnio o 4-7 proc.

Usługi cash in transit, w skład których wchodzą: usługi konwojowania wartości pieniężnych, inkasa, zasilanie bankomatów oraz cash processing stają się coraz bardziej popularne również w Polsce. Konwojowanie wartości pieniężnych to usługa polegająca na ochronie i zabezpieczaniu konwojowanego mienia przed kradzieżą, rabunkiem, zniszczeniem i zaginięciem od chwili przejęcia opieki nad mieniem do momentu przekazania go do miejsca przeznaczenia. W ramach tej usługi coraz częściej firmy oferują również świadczenia związane z obsługą i obróbką wartości pieniężnych. Do takich należą przede wszystkim liczenie, sortowanie i przechowywanie pieniędzy, ale także coraz częściej wsparcie instytucji bankowych w trudnym procesie zarządzania gotówką, znajdując równowagę pomiędzy kosztem pieniądza i transportu. Głównymi klientami na rynku cash in transit są banki oraz sieci handlowe.

Usługi te charakteryzują się wysoką kapitałochłonnością. Duże znaczenie mają tu unormowania prawne, know-how oraz wysoki poziom inwestycji.

Wydaje się, że firmy oferujące usługi cash processingu w najbliższych latach będą miały coraz więcej klientów. Należy się spodziewać, że na rynku polskim ilość gotówki zwiększy się. Przyczyną tego będzie zwiększenie mechanizacji w dostępie do gotówki oraz rozszerzająca się sieć bankomatów. Dla banków jest po prostu taniej „wypchnąć” klientów z placówki i umożliwić im dostęp do urządzeń. W takim państwie jak Austria na statystycznego mieszkańca przypada cztery razy więcej bankomatów niż w Polsce, co daje wyobrażenie, jak dużo bankomatów może przybyć w najbliższej przyszłości w Polsce.

I jeszcze jedno spostrzeżenie na koniec - pieniądz materialny chyba nigdy nie zostanie zastąpiony pieniądzem wirtualnym, gdyż wynalazek Fenicjan - swoim wyglądem, magią, doznaniami związanymi z jego posiadaniem działa za mocno na naszą wyobraźnię, żebyśmy chcieli z tych wrażeń zrezygnować.

Autor jest prezesem firmy Impel Cash Handing

/ Głos Banków Spółdzielczych, Nr 12-2005 /